Blog

Keltfacts: de Keltische Koning Arthur

We laten jullie graag kennis maken met de Keltische cultuur in onze rubriek Keltfacts. In deze blog verdiepen we ons in de Keltische legendes rondom Koning Arthur: één van de meest beroemde koningen uit de geschiedenis en mythologie.

Arthur Pendragon, beter bekend als koning Arthur, staat bekend om zijn avonturen met Merlijn, het zwaard in de steen en zijn ridders aan de ronde tafel. Maar wat is Arthur’s relatie met de Kelten? Wat was zijn rol in de Keltische geschiedenis en hun legendes, en hoe is hij in zoveel verhalen en legendes terecht gekomen, terwijl niemand weet of zijn bestaan… echt was?

Wie is koning Arthur?

Er zijn veel speculaties over wie Arthur is. Sommigen zeggen dat hij een complete fantasie is, een legende, gemaakt om koningen en krijgers te inspireren. Anderen zeggen dat hij gebaseerd is op Ambrosius Aurelianus, een Romeins-Britse leider die rond de late 400's leefde.

Arthur speelt een grote rol in de middeleeuwse geschiedenis van Groot-Brittannië en verscheen onder andere in verschillende Welshe en Bretonse gedichten. Hij wordt ofwel afgeschilderd als een soldaat die Groot-Brittannië beschermt tegen allerlei vijanden, of als een figuur uit de mythes.

Geoffrey van Monmouth is een van de beroemdste schrijvers over de Britse geschiedenis. Zijn werk omvat de 'legendes van koningen' en tot de zestiende eeuw werd het schrift aangenomen als de ware geschiedenis van Groot-Brittannië. Bovendien stelde hij de basisnoten vast voor de Arthur-legendes. Geoffrey portretteert Arthur als een koning die de Saksen versloeg en die hem in staat stelde een imperium op te bouwen. Vele elementen die je kunt associëren met koning Arthur, zoals zijn zwaard, Merlijn, en de strijd bij Camlann werden geïntroduceerd door Geoffrey.

De Franse schrijver Chrétien de Troyes introduceerde de Heilige Graal (’t is maar een schrammetje!) en de verhalen rondom Lancelot in Arthur’s legendes.

Waar kennen we Koning Arthur van?

Als jong kind werd Arthur van weggehaald toen zijn vader, koning Uther Pendragon, overleed. Onbekend met zijn herkomst, werd hij opgevoed door een lokale edelman onder toezicht van Merlin, de tovenaar in de verhalen. Op een dag komt hij toevalligerwijs bij het zwaard in de steen, Excalibur, terecht. Merlijn had voorspeld dat alleen een ware koning het zwaard de steen zou kunnen trekken. En de man die dat zou doen, zou de ware erfgenaam van Uther Pendragon zijn, en koning van Groot-Brittannië worden genoemd. Veel mannen hadden geprobeerd het zwaard eruit te halen en Groot-Brittannië te regeren na de dood van Uther, maar het lukte niemand om het zwaard te bemachtigen. Arthur, als zoon van Uther, slaagt erin om het zwaard uit de steen te trekken, waardoor hij de koning van Engeland wordt.

Er wordt verteld dat koning Arthur een strijd vocht tegen de Saksen en Brittannië samenbracht. Met de hulp en adviezen van Merlijn wordt hij een koning geliefd door zijn volk. Uiteindelijk trouwt hij met Guinevere, dochter van een Schotse koning. Tegen de raad van Merlijn in, deze waarschuwt Arthur, omdat hij weet dat Guinevere uiteindelijk verliefd zal worden op een van de ridders, Lancelot.

Wanneer Arthur de affaire tussen de twee ontdekt, vlucht Lancelot naar Frankrijk en Arthur gaat achter hem aan. Terwijl hij weg is, neemt Arthurs neef Mordred de troon in. Wanneer hij er bij terugkeer achter komt, vecht Arthur tegen Mordred en doodt hem met een speer. Zijn neef slaagt er wel nog net in om Arthur een laatste fatale slag toe te brengen.

Hoe past Arthur in de Keltische verhalen?

Hoewel de verhalen en legendes rondom Arthur een christelijke neiging in symboliek en gedrag bevatten, vervlechten deze verhalen ook met verschillende Keltische symboliek. De legendes rondom Arthur en de Heilige Graal bijvoorbeeld, zijn legendes met Keltische referenties.

De reden hiervoor is dat de eeuwenoude cultuurgebruiken en mythologie diep geworteld waren in de mensen in Keltische gebieden, en het christendom was aanvankelijk slechts een oppervlakkig geloof voor de mensen. Door hun verhalen te verweven met de Arthur verhalen konden ze verbonden bleef de connectie met de van oorsprong heidense wortels en door de verhalen te verstoppen in de goedgekeurde teksten van de kerk, konden de verhalen verteld blijven worden.

Een van de oudste Arthur-legendes is het Welshe gedicht: ‘Culhwch en Olwen’, geschreven rond de elfde eeuw. Welshe verhalen zoals deze zijn mogelijk een inspiratiebron geweest voor Geoffrey of Monmouth’s Arthuriaanse geschiedenis.

De naam ‘Excalibur’ voor het zwaard van Arthur wordt pas in de twaalfde eeuw gebruikt. Daarvoor heette het zwaard in de volksmond ‘Caliburnus’, bedacht door Geoffrey of Monmouth, met Latijnse elementen voor het woord ‘staal’. Voordat Geoffrey het wapen hernoemde, vinden we al een zwaard met naam voor Arthur in het Welshe verhaal ‘Culhwch en Olwen’: ‘Caledfwlch’, een samenstelling tussen caled (hard) en bwlch (gespleten). Dit bwlch is later verandert in fwlch. De naam Excalibur is dus waarschijnlijk gebaseerd op de Welshe naam voor het zwaard.

Een andere Keltische link is met de tovenaar Merlijn. Myrddin Wyllt is een personage uit middeleeuwse Welshe legendes. In deze legendes is hij een wildeman die in het Caledonische bos woont. Rouwend om de dood van de heer diende hij als een bard. Hij herstelt zich langzaam en gaar vervolgens aan een nieuw hof aan het werk.

Geoffrey zou Merlijn hebben geïnspireerd op Myrddin, als de profeet en adviseur van Uther en later Arthur zelf.

Zoals bij alle versies van de verhalen rondom Koning Arthur is er geen vast geschreven document dat zijn acties bevestigt of ontkent. Zijn leven en bestaan ​​blijft voor velen een mysterie. Echt of niet, hij heeft velen geïnspireerd met zijn vele avontuurlijke verhalen voor alle leeftijden.

Denk je dat koning Arthur een mythe of een man is? Wat is je favoriete King Arthur-verhaal?

Door Dewi van Zeggelaar

Bekijk ook