Blog

Keltfacts: Mythische wezens

In onze rubriek Keltfacts laten we je graag kennismaken met de Keltische cultuur. In deze blog onderzoeken we Keltische mythische wezen en waar je ze misschien zelfs vindt!

De Keltische mythologieën en verhalen zitten vol met dieren en wezens. We kunnen je ze niet allemaal in één blog vertellen, dus we zullen het hebben over drie van de meest populaire wezens die we kennen.

Het monster van Loch Ness

Een van de eerste wezens waar je waarschijnlijk aan denkt, is het monster van Loch Ness. Ze heeft ook wel de bijnaam 'Nessie'. Waar begon de legende van Nessie en waar kunnen we haar vinden? Haar naam vertelt ons al een deel: Het monster van Loch Ness woont in het meer (loch) Ness, in het noorden van Schotland.

De eerste vermelding van een monster dat in dit meer leeft, is in de zesde eeuw geschreven door Adomnán. Sindsdien zou het monster door de eeuwen heen verschillende keren zijn gezien. Een van de verhalen gaat over een man die in het meer zwom. Halverwege werd hij de diepte in gesleurd en opgegeten door een wezen. Omstanders stuurden een boot om hem te redden, maar ze waren te laat.

Om te testen of er inderdaad een mensetend monster in het meer leefde, stuurde een Ierse monnik, Columba, iemand het meer in om te zwemmen. Toen het monster verscheen, liet Columba het een kruis zien en zei hij dat hij de man met rust moest laten en zichzelf nooit meer moest laten zien.
Dit was een van de eerste verhalen geschreven over het monster van Loch Ness.

Een modernere kijk op de legende van Nessie begon in 1933. George Spicer en zijn vrouw zagen een enorm wezen vanuit hun auto. In hetzelfde jaar nam Hugh Gray de eerste foto ooit die het monster zou moeten weergeven, maar er wordt gespeculeerd dat het eigenlijk een wazige foto is van zijn hond in het meer.

Historici vermelden ook dat verhalen over dieren, voornamelijk waterdieren, veel voorkwamen rond de tijd dat het eerste verhaal van Adomnán werd geschreven. Verschillende onderzoeken hebben geresulteerd in allerlei theoriën, foto's en video's van het wezen dat in het meer verblijft.

Een van de onderzoeken stelt dat Nessie een grote paling zou zijn. Er zit een grote hoeveelheid paling-DNA in het meer en duikers hebben palingen gezien zo dik als hun eigen dijen. Anderen zeiden zelfs dat de paling ongeveer vier meter lang kon zijn!

Desalniettemin zijn er nog altijd veel ‘waarnemingen’ van het monster van Loch Ness, maar nooit een duidelijke foto of video, waardoor we blijven vragen: is Nessie echt?

Kelpies

Wie of wat zijn Kelpies? Hoe zien ze eruit en waar kunnen we ze vinden?

We blijven wat langer rond het water; Kelpies zijn mythische waterpaarden. Ook zouden ze kunnen veranderen in mensen. In sommige verhalen hielden ze dan wel hun hoeven, wat leidde tot het Christelijke idee van Satan of saters.

Kelpies zijn te vinden in de buurt van rivieren of meren en bijna elk meer in Schotland heeft een Kelpie-verhaal met vaak dezelfde opzet: een persoon in het bos zag een verloren paard, meestal wit of grijs, soms zwart van kleur, met druipende manen die niet zouden drogen. Ze voelden zich aangetrokken tot het paard en voelden een verlangen om op zijn rug te rijden. Eenmaal op de rug van het paard, nam het dier ze mee het water in waardoor ze verdronken. Daarna at de kelpie ze op en liet hun ingewanden terug naar de kust drijven.

Kelpies konden worden gevangen met een harnas dat met een kruis was bestempeld. De Laird van Morphie slaagde erin een van de waterpaarden te vangen en gebruikte deze voor werk aan zijn kasteel. Dit was zo verwerpelijk voor het dier dat het Lake Morphie en het gezin vervloekte.

Er zijn verschillende vertellingen op de legendes van de Kelpie. In sommige verhalen worden ze besproken als eenzame dieren die hun volgende slachtoffer lokken. In andere verhalen leven ze in een groep en werken ze samen. Sommige verhalen zeggen dat ze alleen in de buurt van rivieren wonen. In dit geval zouden de legendes worden verteld om kinderen weg te houden van gevaarlijke stromingen. In andere verhalen bewonen de Kelpies ook meren en andere wateren.

Ook worden de Kelpies in verband gebracht met de goden en godinnen van de wateren. Ze zouden dan uit het water komen om het (menselijke) offer van de omliggende dorpen op te halen en als een soort boodschapper naar de goden te brengen.

De Leprechaun

De Leprechaun die we nu kennen dankzij St. Patrick's Day is heel anders dan hoe de fee (ja, fee!) vroeger werd beschreven. Zo droegen ze geen groene, maar rode kleding met bruine leren schoenen met gespen en een grote riem. 

Sommige onderzoekers zeggen dat het woord Leprechaun is afgeleid van het Ierse ‘leath bhrogan’ dat zich vertaalt naar leermaker. Veel van hun verhalen vertellen over de feëen die met, of als leerbewerkers werken. Wanneer een hardwerkende man 's nachts ligt te slapen, verpesten de wezentjes zijn werk. Als ze in een goede bui zijn, dan wilden ze nog wel eens helpen. Desalniettemin hielden ze van een dolletje op het werk.

Als het je lukt om een ​​van de feeën te vangen, kun je ze hun vrijheid ruilen voor hun pot met goud. Eén verhaal vertelt hoe een man erin slaagde een leprechaun te vangen. Die nam de man mee naar zijn pot met goud, verborgen onder een boom in de grond. De man had echter geen schep mee, dus markeerde hij de boom met een rode kousenband. Toen hij terugkwam, hadden alle bomen in de omgeving rode kousenbanden om zich heen en kon de man de pot met goud niet vinden. De kleine fee was achtergebleven met zowel zijn vrijheid als zijn geld. Slim!

Deze kleine wezens leven ondergronds. Zo verbergen ze vaak ook hun schatten. Verscholen in heuvels en konijnenholen in het Ierse landschap. Sommige verhalen beweren dat ze het land bewoonden voordat de Kelten kwamen. Ze houden van muziek en kennen meestal zelf ook een of twee instrumenten. Als je langs de heuvels in Ierland loopt, plaats dan je oor op het gras, wees super stil en je hoort ze misschien een klein liedje spelen of het gehamer van de kleine schoentjes die ze maken.

Natuurlijk bevat de Keltische, Ierse en Schotse overlevering veel meer wezens, monsters en dieren. Over welk wezen zou je meer willen leren?


Artikel door Dewi van Zeggelaar 

Bekijk ook