Blog

Keltfacts: Welsh

We laten jullie graag kennis maken met de Keltische cultuur in onze rubriek Keltfacts. In deze blog onderzoeken we de Welshe taal, één van de Keltische talen die vooral in Wales bekend is.

Waar komt de Welshe taal vandaan?
Welsh wordt gesproken in Wales, een land binnen het Verenigd Koninkrijk. Deze Keltische taal is verwant aan het Bretons, Gaelisch en Cornish. Rond de Brons- of IJzertijd kwam de taal naar wat we nu kennen als Groot-Brittannië.

Nadat de Romeinen grote delen van Europa overnamen werden veel talen uitgeroeid. De Kelten splitsten zich op en de taal veranderde mee. Er ontstond Vastenland-Keltisch en Eiland-Keltisch. Deze splitsing heeft te maken met dat de taal zijn origine heeft in Groot-Brittannië zelf. Vasteland-Keltische talen kwamen van wat nu Europa is. Hiervan is het Gallisch het best bewaard gebleven. De eilandtalen ontstonden op de Britse eilanden zelf, waaronder de Brythonische taal, en die is weer doorgeroeid naar onder andere het Welsh. Zo hebben beide takken hun eigen gemeenschappelijke voorouder. 

De naam Wales en het daar vanaf geleide Welsh komt van het Germaanse woord ‘Walhaz’. Dit betekent vreemdeling en is vermoedelijk weer afgeleid van de naam van de Keltische stam de Volcae uit zuidelijk Gallië, uit de tweede eeuw voor Christus. We komen in Europa meerdere afgeleiden van ‘Walhaz’ tegen in streken, denk bijvoorbeeld aan Wallonië en de Walen, Walachije en Wallis. De Welshe term voor de taal is Cymraeg genoemd, de ‘taal van landgenoten’.

Tegenwoordig wordt er vooral in Wales en Engeland Welsh gesproken. In de Argentijnse Chubut provincie spreekt een klein deel ook nog Welsh, omdat dit vroeger een kolonie was. In totaal zijn er net wat meer dan een miljoen mensen die Welsh als moedertaal spreken. Iets minder dan de helft van de bevolking van Wales spreekt de taal en meer dan een miljoen mensen beheersen alle aspecten zoals schrijven, lezen en spreken. In de landkaart hieronder staat aangegeven hoeveel procent van de mensen Welsh spreken in Wales.

Hoe werkt de Welshe taal?
Een kleine ‘throwback’ naar de grammatica-lessen op de middelbare school. Het Welshe alfabet heeft 29 letters. Hieronder vallen ook de dubbele klanken ‘ch’, ‘dd’, ‘ff’ ‘ng’ ‘ll’, ‘ph’, ‘rh’ en ‘th’ die in het Nederlands en Engels niet bekend zijn. Daarnaast zijn de ‘w’ en ‘y’ klank klinkers, net als ‘a’, ‘e’, ‘i’, ‘o’, en ‘u’. Dit zorgt ervoor dat wij Nederlandstaligen bijzondere woorden kunnen tegenkomen in het Welsh, die ons onuitspreekbaar voorkomen. Zo zeg je ‘shwmae’ om hallo tegen iemand te zeggen en zeg je gedag met ‘hwyl!’. Wanneer je iemand gedag zegt, geef je die persoon misschien ook wel een ‘cwtch’: een knuffel. Echte tongbrekers dus! Wist je dat in Wales bovendien een dorp ligt met de langste naam van Europa? Waag je maar eens aan ‘Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch’.

Geen ‘k’ in het Welsh
Tot de zestiende eeuw werd de ‘k’ veel gebruikt in het Welsh. Een Welshe geleerde uit die tijd, William Salesbury, wilde het Nieuwe Testament in een Welshe vertaling uitgeven. Dit zorgde voor een uitdaging bij de printers: er waren niet voldoende letters ‘k’. Deze zijn toen vervangen met de ‘c’, waardoor de ‘k’ eigenlijk niet meer wordt gebruikt in het Welsh.

Wat zijn belangrijke schriften in Welsh?

Veel Welshe mythen en legenden zijn aan ons overgeleverd dankzij oude geschriften in het Middle Welsh. Twee van de belangrijkste poëten uit de Welshe geschiedenis zijn Taliesin en Aneirin. Aneirin schreef over belangrijke veldslagen en oorlogen tussen bijvoorbeeld de Saksen en de Britten. Zijn werk vormt samen een groot gedicht: Y Gododdin, wat geldt als een van de oudste Welshe poëtische werken. Taliesin prees in zijn werk koningen en ridders, waaronder koning Urien Rheged, die later ook een rol speelt in de legendes van Koning Arthur. Maar dat is niet de enige link met Koning Arthur. Volgens latere middeleeuws Welshe literatuur, zoals het Welshe verhaal Culhwch and Olwen, wordt gesuggereerd dat Taliesin onderdeel uitmaakt van Arthurs hofhouding, als hoofd van alle troubadours. In de Mabinogion vind je naast dit Arthuriaanse verhaal nog vele andere mythische verhalen. Hou je van onder andere reuzen, woeste veldslagen, goden, een magische Andere Wereld en draken, dan is het zeer de moeite je eens in deze Welshe verhalen te verdiepen. Het huidige fantasy genre haalt niet voor niets veel inspiratie uit oude middeleeuwse literatuur zoals deze Welshe verhalen.

Heb jij wel eens een Welsh verhaal gelezen? Of ben je op een andere manier met de taal in aanraking gekomen? Tan y tro nesaf, tot een volgende keer!


Geschreven door Dewi van Zeggelaar

Bekijk ook